अधिकारबाट मानवअधिकारवादी नेतृ नर्बदा क्षेत्री बर्खास्त भएपछि समुदायको आक्रोश

Exclusive: न्यू योर्क, अमेरिका — प्रसिद्ध समुदायकर्मी तथा प्रवासी अधिकार, श्रमिक संरक्षण, र भाषिक न्यायकी दृढ अधिवक्ता अभियन्ता नर्बदा क्षेत्रीको आकस्मिक र विवादास्पद बर्खास्तगीले अमेरिकाभरका नेपाली भाषी प्रवासी समुदाय, श्रमिक नेटवर्क, र वकालत समूहहरूमा व्यापक आक्रोश फैलिएको छ। देशकै सबैभन्दा प्रभावशाली नेपालीभाषी प्रवासी अधिकार संगठनहरूमध्ये एक, अधिकार, की सह–कार्यकारी निर्देशकका रूपमा सेवा गर्दै आएकी अभियन्ता क्षेत्रीलाई २०२५ अगस्ट १४ मा कुनै पूर्वसूचना बिना बर्खास्त गरिएको थियो। क्षेत्रीले यसलाई “अन्यायपूर्ण, विभेदपूर्ण, र प्रतिशोधप्रेरित कदम” भनेकी छिन्।

प्रवासी समुदायको सेवामा झण्डै दुई दशकको योगदान

अभियन्ता क्षेत्री १८ वर्षअघि अधिकारमा प्रवेश गर्दा संगठनसँग नगण्य बजेट, कुनै तलबदार कर्मचारी, र थोरै स्वयंसेवकहरू मात्र थिए। सहकर्मी र समुदाय सदस्यहरूले वर्णन गर्ने “अदम्य प्रतिबद्धता” मार्फत उनले अधिकारलाई राष्ट्रियस्तरमा परिचित संस्थामा रूपान्तरण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेकी छिन्। हाल अधिकारसँग—

• २ मिलियन डलरको वार्षिक बजेट,

• ७,००० भन्दा बढी सदस्य, र

• नेपालीभाषी समुदाय, घरेलु श्रमिक, नेल सेलुन श्रमिक, प्रवासी, तथा श्रम शोषणका पीडितहरूको पक्षमा वकालत गर्ने विश्वसनीय मंच

जस्ता उपलब्धिहरू छन्।

उनको नेतृत्वमा हासिल भएका ऐतिहासिक उपलब्धिहरूमा—

• २०१० को घरेलु श्रमिक अधिकार विधेयक,

• २०१५ को नेल सेलुन श्रमिक कानून,

• २०१५ मा टेम्पोररी प्रोटेक्टेड स्टाटस (TPS) स्वीकृति,

• २०२१ को NYC Intro 339 घरेलु श्रमिकविरुद्धको विभेदविरोधी कानून,

• २०२४ को न्यु जर्सी घरेलु श्रमिक अधिकार विधेयक

जस्ता महत्वपूर्ण कानुनी विजयहरू समावेश छन्।

उनका योगदानहरूले अधिकारलाई प्रवासी-नेतृत्वद्वारा परिचालित संगठन, श्रमिक शक्ति, र समुदाय-केन्द्रित वकालतको आदर्श मोडेलका रूपमा उभ्याएको छ।

मान्यताप्राप्त मूल्य-केन्द्रित नेतृत्व

अभियन्ता क्षेत्री भाषिक न्याय, श्रमिक अधिकार, स्वास्थ्य समानता, र समुदाय सशक्तिकरणमा आधारित मूल्य-केन्द्रित नेतृत्वका लागि व्यापक रूपमा सम्मानित छिन्। उनले अधिकारका दीर्घकालीन प्रभावशाली कार्यक्रमहरू बनाउने तथा विस्तार गर्ने काममा प्रमुख भूमिका खेलेकी छिन्, जसमा—

• भाषिक न्याय: द्विभाषिक नेतृत्व विकास तथा व्याख्याकारहरूको राष्ट्रिय भाषा बैंक निर्माण

• केस म्यानेजमेन्ट: श्रमिकहरूको करिब १ मिलियन डलर बराबरको चोरी भएको ज्याला फिर्ता गराउन सहयोग

• श्रम तथा प्रवासी अधिकार वकालत: TPS अभियान र शोषणविरोधी पहल

• इङ्लिश फर एम्पावरमेन्ट (EFE): औपचारिक शिक्षामा सीमित भएकाहरूलाई सशक्त बनाउने कार्यक्रम

• स्वास्थ्य पहुँच कार्यक्रम: बीमा स्थिति जे भए पनि सेवामुखी सहयोग

समावेश छन्।

उनको काम अधिकारको दीर्घकालीन परिवर्तनको सिद्धान्तसँग मेल खान्छ:

सेवा → संगठितकरण → वकालत → अभियान

जसले सदस्यहरूलाई कार्यस्थलको सीमा पार गर्दै राज्य र सहरका नीतिगत क्षेत्रमा नेतृत्व गर्न सक्षम बनायो।

अचानक बर्खास्तगीले उठाएका विभेद र प्रतिशोधका प्रश्न

अभियन्ता क्षेत्रीका अनुसार उनलाई २०२५ अगस्ट १४, दिउँसो ३:३० बजे, “तत्काल र कुनै चेतावनीबिना” बर्खास्त गरिएको थियो। केही मिनेटभित्रै उनको इमेल, आन्तरिक पहुँच, र सबै प्रणाली बन्द गरियो।

उनले नोभेम्बर १४, २०२५ मा आयोजित भर्चुअल पत्रकार सम्मेलनमा भनिन्—

“मलाई अपराधी झैँ व्यवहार गरियो।”

उनले बर्खास्तगी कार्यसम्पादनको आधारमा नभई, अधिकारको नेतृत्वभित्रै देखिएको बहिष्कार, प्रतिशोध र विभेद को निरन्तर ढाँचाको परिणाम भएको आरोप लगाएकी छिन्। उनले उल्लेख गरेका घटनाहरूमा—

• द्विभाषिक संगठनमा पनि नेपाली भाषा प्रयोगमा रोक लगाइनु

• नेतृत्व भूमिकाबाट हटाइने, महत्त्वपूर्ण बैठक र फन्डर भेटघाटबाट बहिष्कार

• वित्तीय पारदर्शिताबारे प्रश्न उठाउँदा प्रतिशोध

• सीमित अंग्रेजी भएकाहरूको पक्षमा उभिँदा “अव्यवसायिक” भनिँदै अनुशासनात्मक व्यवहार

• समानता र समुदाय-केन्द्रित निर्णयप्रक्रियाको पक्षमा बोलेको कारण दमन

जस्ता आरोप समावेश छन्।

उनले भनिन्—

“यी घटनाहरू संयुक्त रूपमा हेर्दा नेतृत्वप्रति विभेद, दमन र सम्मानको अभाव स्पष्ट देखिन्छ।”

गहिरो व्यक्तिगत तथा पेशागत असर

अचानक बर्खास्त भएपछि अभियन्ता क्षेत्रीले आय, स्वास्थ्य बीमा, र पेशागत पहिचान गुमाइन्—जसका कारण मानसिक, भावनात्मक, आर्थिक, र सामाजिक रूपमा ठूलो असर परेको बताएकी छिन्। तर, सत्य, सम्मान, न्याय र समुदाय शक्तिप्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धता अटल रहेको उनले स्पष्ट पारिन्।

स्वतन्त्रताको लागि मात्र होइन—मौन बनाइएका श्रमिकहरूको आवाजका लागि पनि

अभियन्ता क्षेत्रीका अनुसार उनको लडाइँ व्यक्तिगत न्यायका लागि मात्र होइन, तर—

• अग्रपंक्तिका श्रमिक,

• प्रवासीहरू,

• महिलानेता,

• सीमित अंग्रेजी भएका श्रमिक

जस्ता समुदायका लागि पनि हो, जसले संस्थाहरू निर्माणमा ठूलो योगदान दिए पनि शक्ति सञ्चित हुँदा प्रायः किनारामा पारिन्छन्।

जवाफदेही र निष्पक्षताको माग

अभियन्ता क्षेत्रीले माग गरेकी छन्—

• अधिकारको नेतृत्वबाट जवाफदेही,

• न्यायपूर्ण र पारदर्शी प्रक्रिया,

• भोगेको क्षतिको सामाजिक, भावनात्मक, पेशागत तथा आर्थिक क्षतिपूर्ति

यद्यपि यो घटनाले उनलाई गहिरो पीडा दिएको छ, उनले आफ्नो आजीवन समुदायमूलक मूल्यहरूप्रति समर्पण दोहोर्याइन्—

“म सत्य, सम्मान, न्याय, र समुदाय शक्तिका लागि बोलिरहनेछु — समुदायको आवाज कहिल्यै मौन नहोस्।”

बढ्दो समुदायको असन्तोष

समुदाय सदस्य, श्रमिकहरू, र दीर्घकालीन समर्थकहरूले अब अधिकारको नेतृत्वभित्र देखिएका विभेदपूर्ण अभ्यास र अभियन्ता क्षेत्रीको बर्खास्तगीका परिस्थितिहरूको स्वतन्त्र जाँच गर्न माग गरिरहेका छन्। धेरैको भनाइमा, उनको बर्खास्तगी अधिकारले प्रचार गर्ने समानता, भाषिक न्याय, र प्रवासी सशक्तिकरणका मूल्यहरूको खुला उल्लङ्घन हो।

जसरी असन्तोष बढ्दो छ र पारदर्शिताको माग तीव्र बन्दैछ, राष्ट्रियस्तरका प्रवासी अधिकार समूहहरू यो घटनालाई नजिकबाट हेरिरहेका छन्—र जवाफको प्रतीक्षा गरिरहेका छन्।